Bisschop Frans Wiertz: ‘Als je anderen probeert te begrijpen, smelt je eigen weerstand’

image-570575

Foto ANP

Hij groeide op in Kerkrade, verliet als 12-jarige het kleinseminarie Rolduc en ging geschiedenis studeren in Nijmegen. Want of het priesterschap iets voor hem was, dat wist Bisschop Frans Wiertz destijds nog niet zeker. Maar hij keerde terug naar Rolduc, studeerde in Kerkrade en Roermond en werd in 1968 tot priester gewijd. “Ik heb nooit spijt gehad van die keuze, heb geen moment getwijfeld.”

Terwijl buiten voor de Abdijkerk van Rolduc de opnames plaatsvinden voor de laatste aflevering van ‘Heer en Meester’ de nieuwe dramaserie van Omroep Max, neemt bisschop Frans Wiertz binnen afscheid van de zusters Franciscanessen van Thuine, die meer dan twintig jaar in de seminariegemeenschap hebben gewoond en gewerkt. Als geen ander kent hij de weg door de lange gangen van Abdij Rolduc. En als geen ander kent hij de geschiedenis van de abdij en de namen en historie van de abten op de schilderijen in het trappenhuis.
Frans Wiertz was de oudste zoon in een middenstandsgezin; het gezin telde uiteindelijk negen kinderen. “Ik was als 18-jarige nog niet zeker van mijn priesterroeping en geschiedenis heb ik altijd heel interessant gevonden. De keuze voor die studie na het gymnasium was dus niet vreemd. Ik kwam geleidelijk aan tot de conclusie dat ze me na de studie waarschijnlijk voor de klas zouden zetten en dat was niet wat ik wilde. In die tijd, ik heb het over 50 jaar geleden, ging men nog iedere dag naar de kerk. Ik ging naar de kerk in Nijmegen en weet nog dat ik vlak na de communie, in een intieme verbondenheid met God, zeker wist dat ik terug moest naar Rolduc.”
Dat men tegenwoordig niet meer iedere dag of op z’n minst regelmatig de mis bezoekt, ziet Bisschop Wiertz als verarming in het geloof. “Mensen worden teruggeworpen op zichzelf, terwijl juist het samen delen gelukkig maakt en je de woorden en daden geeft om kerkelijk actief te zijn. Maar dat dwingende dat de kerkgang vroeger had, kan natuurlijk ook averechts werken. Mensen die tegenwoordig tot geloof komen, komen in vrijheid tot geloof, ze kiezen zelf. Dat vind ik een goede ontwikkeling.”
Of ook Paus Franciscus een positieve werking heeft op de ontwikkeling binnen de kerk en op de gelovigen? “Zeker weten,” antwoordt de Bisschop resoluut. Al pratend buigt hij zich enthousiast naar voren. “Weet je, Paus Benedictus XVI was een wetenschapper. En dat was prima. Paus Franciscus geeft het geloof handen en voeten, een moment van genade voor de kerk op dít moment. In een Engels tijdschrift omschreef iemand de houding van onze nieuwe Paus als ’teaching by example’, te vertalen als ‘geen woorden, maar daden’. Het feit dat Paus Franciscus door het 15e Internationale Persforum van China op de derde plaats werd gezet in de groep van de tien ‘sleutelfiguren van het jaar 2013’ zegt volgens mij al genoeg, want China erkent de Katholieke kerk niet.” Zijn bewondering voor de eenvoud van Paus Franciscus onderstreepte Wiertz in zijn maandelijkse column van november 2013. ‘Bij zijn verschijnen op het balkon bij zijn verkiezing was menigeen wat verbouwereerd over zijn eenvoudige groet ‘goeden avond’, maar meer nog dat hij nederig voorover boog en de menigte vroeg voor hem te bidden. Als we allen, bisschoppen, priesters en gelovigen en als het kan ook anderen in de maatschappij, daar een voorbeeld aan nemen, verandert niet alleen de kerk, maar verandert ook de wereld.’
Hoewel de Bisschop zich een van nature optimistisch mens noemt, “mijn glas is altijd half vol”, waren de onthulling van vele gevallen van seksueel misbruik van minderjarigen door priesters en andere religieuzen een zwarte bladzijde in zijn leven. “Ik vind het verschrikkelijk wat mensen elkaar aandoen en wat mensen overkomt en in die zin voel ik verantwoordelijkheid voor wat er is gebeurd. Alleen persoonlijk kan ik er niets meer aan de gebeurtenissen van 50 jaar geleden veranderen. Net zoals we niets meer kunnen veranderen aan de slavernij vele jaren terug of de politionele acties in Indonesië zo’n vijftig jaar geleden. Daarom ben ik ook niet afgetreden, zoals dat door sommigen van mij werd verwacht. Is er ooit een minister afgetreden om iets dat jaren voor zijn tijd is gebeurd? Ik vergelijk mijn taak wel eens met die van een vader. In een gezin loop je ook niet weg als er problemen zijn. Uiteindelijk heeft de hele situatie mijn houding ten opzichte van mensen zodanig veranderd, dat ik nog nadrukkelijker, opener en meevoelender ben geworden. Daarbij was er vroeger in onze maatschappij alleen aandacht voor daders. Gelukkig is er in de afgelopen twintig jaar veel veranderd en is er goede en gedegen begeleiding voor slachtoffers, en dan bedoel ik slachtoffers in het algemeen.”
Bisschop Frans Wiertz is inmiddels de 71 gepasseerd. Buiten dat hij af en toe een hand achter zijn oor houdt, als hij de vraag niet goed verstaat, oogt Wiertz nog kwiek. Hoe hij het ouder worden ervaart? “We weten, we worden geboren om te sterven. De eerste vijftig, misschien zestig jaar ben je daar niet zo bewust mee bezig. Maar je komt als mens op zo’n punt dat je beseft dat je het leven los moet laten. Als Bisschop dien je met 75 jaar je ontslag in, dan kan het nog een jaar duren voordat dat ingewilligd wordt, dus dat duurt nog een paar jaar. Overigens zal ik het verantwoordelijkheidsgevoel dat ik als Bisschop heb, ook na mijn pensioen blijven houden, dat leg je niet zo maar naast je neer. Het motto en leerproces in mijn leven: als je anderen probeert te begrijpen, smelt je eigen weerstand.”



Reacties zijn gesloten.