‘Veel mensen beseffen niet hoe afhankelijk we zijn van de natuur’

Buiten is het nog donker, maar in de Brunssumse schaapskooi klinkt ongeduldig geblaat; de kudde staat klaar om de heide op te trekken. Als herder Erik Rietjens (33) de poort opent, buitelen de schapen over elkaar heen. Gehaast volgen ze hun herder, alsof ze bang zijn net dat ene sappige sprietje of knapperige takje mis te lopen.

Rietjens studeerde Industrieel Product Ontwerpen aan de Haagse Hoge School en werkte vele jaren als zelfstandig ontwerper. “Het was altijd mijn doel om producten op zo’n manier te ontwerpen, dat ze nuttig waren voor de mensen maar niet ten koste gingen van het milieu. Ergens begon het te knagen dat die visie niet werd gedeeld door mijn opdrachtgevers. Op dat moment, zo’n zes jaar geleden, bezocht ik de schaapskooi in Brunssum, waar men mij vroeg of ik als herder voor Natuurmonumenten aan de slag wilde gaan. Ik verwisselde de computer voor de natuur en trek sindsdien vijf dagen in de week met een kudde van zo’n vijfhonderd schapen over de Brunssummerheide. Deze wonderlijke wereld stapte ik binnen”, wijst de herder om zich heen. “Voor mij is dit de manier om een positieve bijdrage te leveren aan de wereld. Want door de schapen te laten grazen, gun je meerdere dier- en plantensoorten een plek op deze prachtige heide. Het doel van de begrazing is om de biodiversiteit op de heide in stand te houden, want zonder grazende schapen zouden bos, gras en struiken de heidevelden overwoekeren.”

Meer respect
Met een open blik tuurt de jonge herder de wereld in. De meeste dagen van de week brengt hij door op de heuvelachtige zandgronden van de Brunssummerheide; behept met een flora en fauna waarin amfibieën en reptielen zoals de ringslang en de zandhagedis hun plek hebben gevonden. De wereld die volgens de herder buiten de grenzen van de heide jachtig is en waar mensen vaak niet meer weten hoe ze met de natuur moeten omgaan. Rietjens verbaast zich regelmatig over het gedrag van mensen tijdens hun wandeling over de heide. Baasjes die hun honden los laten lopen en de honden die dan al blaffend de kudde in rennen. “Men heeft niet in de gaten wat dat met de schapen doet. De kudde is als een goedlopende machine en die machine staat op de plek die ik bewust heb gekozen en doet daar zijn werk. Een hond die op de schapen afrent, ontregelt die grazende machine. En terwijl het baasje en zijn viervoeter verder wandelen, mag ik proberen de schapen weer rustig te krijgen. Dus nu begin ik van te voren al te waarschuwen als er een hond aan komt rennen en dat wordt me niet altijd in dank afgenomen. En dan heb ik het nog niet gehad over het afval dat men achterlaat. Of sommige wandelaars die menen dat ze dwars door de heide mogen banjeren en daarbij zeldzame plantjes, mossen of habitats vertrappen. Ik begrijp dat de natuur van iedereen is, maar mensen moeten opnieuw respect krijgen voor alles wat er zich in afspeelt. Ze beseffen vaak niet hoe afhankelijk we er van zijn en hoeveel de natuur ons te bieden heeft.”

Complex
Rietjens leunt op zijn stok en stuurt met een zacht en kort ‘toe-ma’ de schaapshonden Max en Missy naar de kudde. De schapen zijn wat afgedwaald en zoeken tussen de bomen naar eikels. Het lijkt een ongecompliceerd leven zo tussen de schapen; met in zijn rugzak wat te eten en te drinken en zijn kleding aangepast aan de weersomstandigheden van die dag. Maar schijn bedriegt, weet Rietjens. “Achteraf kan ik wel zeggen dat het vak herder veel complexer is dan ik dacht. De diversiteit in kennis over de natuur, de schapen maar ook de honden die je moet trainen. Fysiek uitdagend ook, want probeer een ruim zestig kilo wegend schaap maar eens te vangen en in bedwang te houden om het te onderzoeken als je denkt dat het dier verzorging nodig heeft. Dankzij Natuurmonumenten, die veel kennis, kunde en geld in dit soort prachtige gebieden steekt, geniet ik nog iedere dag van mijn werk. Door de jaren heen heb ik wel ontdekt dat ik een natuur- en buitenmens ben.” Meer informatie over de herders, de kudde, de Brunssummerheide en Natuurmonumenten op www.natuurmonumenten.nl.



Reacties zijn gesloten.