Nic. Tummers “Toekomst kunst is niet esthetisch, maar urbaan”

Nic-Tummers2Functionele kunst en denkbeelden, veelal gecreëerd en bedacht vanuit commercieel oogpunt; de Heerlense kunstenaar, architectuurkenner en politicus Nic. Tummers (84) kon en kan er nog altijd niets mee. Samen met zijn vrouw, beeldhouwster Vera van Hasselt, bewoont hij de woning op de kop van de Schoolstraat in Heerlen. Met uitzicht over de rotonde en op één van de vrouwenbeelden die Heerlen aan het lachen proberen te maken.

Terwijl zijn vrouw op het stoepje voor de achterdeur in de zon de krant leest, nodigt Tummers zijn bezoek in de werkkamer. Volle boekenplanken, archiefkasten, kunstwerken en stapels papieren. Hoewel hij wat betreft zijn leeftijd tot de zeer sterken gerekend mag worden, blijkt uit niets dat deze geboren en getogen Heerlenaar op zijn lauweren rust. “Over een paar maanden word ik 85.” Hoewel het grappig is bedoeld, klinkt er een ernstige ondertoon, als hij zegt: “Ik zit nu op veertig procent van mijn laatste kwartaal.”

Om zijn verzameling boeken (het zijn er achtduizend) een goed onderkomen en doel te bieden, werkt Tummers aan een plan; de woning met daarin de boekenverzameling zou onderdeel kunnen worden van een kunsthistorische route door de stad. “De boeken staan niet op alfabet, maar zijn gecategoriseerd op onderwerpen als onder andere beeldende kunst, architectuur en filosofische denkbeelden. Mijn idee is, dat Heerlen de woning met alles wat ik daarin verzameld heb, overneemt. Dat geheel is in feite het fundament van het Architectuurcentrum Vitruvianum.”

Als beeldend kunstenaar gokte Tummers op de moderniteit van Heerlen. Hij doorliep de HBS van het Bernadinuscollege. Uiteindelijk koos Tummers voor de academie in Maastricht, de toenmalige kunstnijverheidsschool. “Die school gedroeg zich als een vrije academie. De tendens was gericht op toegepaste kunst. Denk aan glas-in-loodramen in de kerk of een kunstwerk voor een jubileum. De werkstukken moesten van toepassing zijn. Dat vond ik vervelend en opgedrongen. Ik zocht naar vormgeven van de openbare ruimte; hoe maak je grote ruimtes niet alleen functioneel en commercieel, maar ook, hoe staat kunst in dienst van leefbaarheid en doet het dienst als uitdrukking van de manier van leven.”

Hoewel hij er niet op zijn plek was, maakte Tummers de opleiding af. “Na die studie bleef ik met de vraag zitten: wat doe ik met wat ik geleerd en ervaren heb? Ik leerde er het vak, maar de inspiratie was niet die inspiratie die ik zocht.” Tummers moest in militaire dienst. “Dat was in 1949. Na die dienstperiode moest ik serieus kiezen wat ik wilde gaan doen. Ik las een oproep in de krant van een ontwerpwedstrijd voor een ‘monument voor de onbekende politieke gevangene’. Ik deed mee aan de prijsvraag, een opgave die te maken had met meer dan alleen toegepaste kunst. Precies dat wat ik wilde doen. Ik had succes en eindigde bij de laatste tachtig van de wereld. Er waren drieduizend inschrijvingen. Via die organisatie kwam ik in contact met beeldhouwer Henri Moore, die me uitnodigde in zijn atelier bij Londen. We spraken die dag over het vak, wat hij deed en wat ik geleerd had. Moore vond samen met Sandberg, de toenmalige directeur van het Stedelijk Museum in Amsterdam en lid van de jury van de ontwerpwedstrijd, de mogelijkheid voor een Franse studiebeurs; in 1954 vertrok ik naar Parijs.”

We hebben het over het Parijs van de jaren vijftig. Waar het existentialisme de openbare culturele sfeer bepaalde. Artistieke en politieke discussies buiten op de terrassen; Tummers dompelde zich er in onder. “Het was het Parijs van de dekolonisering. Politiek geëngageerde kunstenaars waren aan de orde van de dag. We deelden onze denkbeelden voor de nieuwe maatschappij, want één ding was zeker: het moest niet meer worden, zoals voor de oorlog.”

Ook de Académie de la Grande Chaumière werkte er aan mee, dat Tummers steeds meer zijn weg vond als kunstenaar. “De academie bood verschillende programma’s. ’s Morgens volgde ik de lessen en ’s middags had ik alle middelen van de academie tot mijn beschikking. Op vrijdag kwam beeldhouwer Ossip Zadkine praten over de resultaten. Dit programma sloot helemaal aan bij wat ik zocht.”

Terug in Nederland ging Tummers verder met het ontwikkelen van zijn eigen ideeën. “Ook hier participeerden kunstenaars in beleidsbepalingen en ontstonden er nieuwe vormen van kunstenaarsverenigingen.” Toch was het moeilijk die ideeën in Limburg onder de aandacht te brengen. “In mei 1954 schreven de bisschoppen een kerkelijke brief. Daarin stond hoe de geestelijken vonden dat er in de naoorlogse maatschappij keuzes moesten worden gemaakt voor de richting van het leven. Linkse denkbeelden moesten worden bestreden. Dus geen VARA-gids, geen lidmaatschap van de Partij van de Arbeid. Ik maakte die keuze wél en werd lid van de PvdA. Op die manier heb ik de kans gegrepen mijn artistieke denkbeelden ook politieke lading te geven.”

Een van Tummers visies was: je moet niet alleen mooie beelden op de kaart willen zetten, maar eerst moet je die kaart veranderen. “Grote evenementen zijn altijd commercieel, zaken die de stad bekend maken en waar men aan verdient. Neem nu de Heiligdomsvaart in Maastricht. De vraag is niet hoe moeten we met het leven om gaan, al dan niet bekeerd, of van het geloof gevallen. Nee. De vraag is, hoe is de hotelbezetting tijdens een evenement, hoeveel pilsjes worden er verkocht.”

Ook benaderde hij zaken net even anders. In de discussie of er al dan niet een universiteit naar Maastricht moest komen, zei Tummers indertijd het volgende: “Als reden om de universiteit naar Limburg te halen werd aangegeven dat Brabant een universiteit had én Twente én Groningen. Ik zei, je moet niet jaloers zijn, maar aantonen dat je in je leven niet volledig aan je trekken komt als je die universiteit niet hebt. Dat het nodig is om je in het leven te ontplooien, om inzichten te ontwikkelen en een wereldbeeld te vormen. In 1966 stichtte ik de ‘Universiteit van de Socio-ruimte’. ”

Zijn eigen bijdrage aan dat wereldbeeld werd in die tijd niet gewaardeerd. Bij de bouw van de parochiekerk op het Bekkerveld vroeg architect Peutz aan Tummers de kruiswegstatie vorm te geven. “Het bekende verhaal van Veronica, de vrouw die het aangezicht van Christus afdroogt, gaf ik een erotisch tintje. Het werk werd niet geaccepteerd en ik heb het nooit afgemaakt. Dat wil zeggen, één sculptuur in brons staat in de kerk. De andere ontwerpen bewaar ik hier in huis.”

In de loop der jaren drukten Tummers en zijn vrouw hun stempel op Heerlen. Beelden van Vera van Hasselt waren onder andere D’r Koeëb va Heële en ‘t Roeëd Truud. Tummers zette zich er onder andere met hart en ziel voor in om het Glaspaleis voor Heerlen te behouden. “Ik heb Heerlen als mijnstad leren kennen, een stad die een modern karakter had. Maastricht was wel interessant met haar oude gevels. In Heerlen waren geen oude gevels, maar daar verrees uit een dorp een moderne stad, met moderne architectuur, het was gemakkelijk om je hier te vestigen en een toekomstverwachting te hebben die niet in de oude clichés bleef hangen. Maar daar moet je wel mee om kunnen gaan. Dat was juist het spannende in Heerlen, oude en nieuwe denkbeelden naast elkaar. De oude toren van de Pancratiuskerk op spuugafstand van het moderne Glaspaleis.”

Of het Maankwartier daarop een goede aanvulling vormt? Getergd wendt Tummers zijn hoofd af. “Het Maankwartier, daar moet ik niets van hebben, architectonische flauwekul. Heerlen, dat nog steeds in ontwikkeling is op dit moment, heeft geen toekomstig leven voor wat daar allemaal moet gebeuren. Laat mensen vanuit Welten of Molenberg richting de plek lopen waar het Maankwartier moet verrijzen en een briefje pakken bij elke lege etalage die ze tegenkomen. Aan het eind van de rit heb je een enorme berg met lege briefjes. De jongen die het bedacht heeft, is een meester in de verkoopkunst, hij heeft de politiek om zijn vingers gedraaid. Het Maankwartier is een bühnestuk.”

Tekst: Sandra Israel
Foto’s: Ziggy Beckers



10 Comments

  1. fut16coin wrote:

    fut16coin

    Cool gamepaly Screenshot

  2. u4fifa reviews

    You always love it.

  3. UPAlbion.com wrote:

    UPAlbion.com

    You started it !

  4. buy albion online silver

    I made a fool of myself.

  5. nab 2k16 mt coins

    How come you are working here?

  6. fifa 17 points

    I’ll take care of it.

  7. fifa 17 coins wrote:

    fifa 17 coins

    I was be there for you.

  8. u4fifa.com wrote:

    u4fifa.com

    You did a good job .

  9. buy fifa 17 coins

    Good !|Cool! I love your this bolg.

  10. FIFA17 PS4 900k coins

    You are the savior of my life.