Dichter Leo Herberghs: ‘Mijn God zit tussen de struiken’

Leo-Herberghs6

Foto: Ziggy Beckers

Zijn vrouw Cis opent de deur. Maar al snel staat ook Leo Herberghs zelf in de gang. Hij vraagt zijn bezoekers meteen het hemd van het lijf. Zoals het een echte journalist betaamt. “Maar ik was niet van het nieuws”, verduidelijkt de 87-jarige dichter en schrijver. “Ik schreef korte stukjes over de natuur en over alles wat ik zag.”

De enorme boekenwand in de woonkamer trekt meteen de aandacht. “Allemaal poëzie”, wijst Herberghs naar de vele boeken. Verder hangt er overal kunst van bevriende kunstenaars aan de muren. Kunstwerken waar Herberghs en zijn vrouw tijdens het gesprek regelmatig de aandacht op vestigen. Grote namen die volgens het paar zeker aandacht verdienen in de vorm van een interview. Want tot op dat moment is het echtpaar in de veronderstelling dat het interview zal gaan over schilder Hans Keuls, de kunstenaar die gedichten van Leo Herberghs gebruikte in zijn boek Ritme van de hand. Dat de vragen over het werk van de dichter zullen gaan, betekent even een omslag in denken. Terwijl echtgenote Cis voor de koffie zorgt, laat Herberghs zich langzaam op de grote bank in de woonkamer zakken. Hij laat zich niet van de wijs brengen en blijft in zijn rol van journalist. Hij vraagt, de gasten geven antwoord. Of is dat juist een afleidingsmanoeuvre?

Het literaire werk van Herberghs groeide inmiddels uit tot een imposant oeuvre van dichtbundels, kinderboeken en beschouwend proza. “Refugium was de eerste uitgave”, mijmert de dichter voor zich uit, “o ja, en de bundel Maastrichtse sonnetten.” Voor de hele lijst van uitgaves moet zijn vrouw er de uitgewerkte bibliografie bijhalen en ook die blijkt niet compleet, want door de jaren heen vloeiden er ontelbare woorden uit zijn pen.

verzen zing ik,
kreupele, en geen
dons van vleugels

nergens heen
waait de wind en
ik volgzaam

onbevoegd schrijf ik
takken neer tegen
de ruimte

neer lig ik onder
het spoor van
de regen

(Uit: De heerlijkheid en de windlust, Seismogram)

“Schrijven is een kwaal, daar word je mee geboren.” Herberghs gezicht staat ernstig, maar zijn ogen lachen achter zijn brillenglazen. “Op de lagere school schreef ik al gedichtjes en rijmpjes.” Of hij er met zijn schrijfsels toen al uitsprong? Herberghs haalt zijn schouders op. “Ach, ik sukkelde gewoon door met schrijven. Als jongeman verbleef ik zeven jaar in sanatorium Hornerheide. Ook daar heb ik heel veel geschreven. Wat moest ik anders?”

Herberghs werd geboren en getogen in Heerlen. Hij was redacteur van de Zuid-Limburger in Kerkrade, corrector bij het Limburgs Dagblad en vanaf 1955 verslaggever en rubriekschrijver bij diezelfde krant. “Maar toen kwam de Telegraaf om de hoek kijken en ging het LD op in het Telegraafconcern. Daarvoor heb ik bedankt. Ik nam om principiële redenen mijn ontslag. In die periode dat ik werkeloos thuis zat, heb ik enkele kinderboeken geschreven.” Uiteindelijk trad Herberghs in dienst bij De Limburger en werd hij hoofdredacteur van weekkrant De Uitkijk, dat daar destijds onderdeel van was. Hij publiceerde in die krant vele literatuurrecensies, landschaps- en stadsbeschrijvingen en columns. Ook was hij onder andere lid van de redactie van Nieuwe Stemmen, waarvoor hij ook een poëziekroniek verzorgde. Sinds zijn pensionering in 1986 legt de schrijver zich nog meer toe op het dichterschap.

“Ik ben gevoelig voor woorden en zet ze in een rij”, vervolgt Herberghs zijn verhaal, “dat is toch een mooie bezigheid voor een man van mijn leeftijd? Als je maar bezig bent. En het liefst met zinvolle dingen. Schaken is ook best zinvol. Ja schaken, best een mooie bezigheid,” mijmert Herberghs weer voor zich uit. Maar het allerliefst is hij buiten. In de natuur vindt hij inspiratie. “Mijn God zit tussen de struiken.” En zijn ogen lachen weer.

ik heb mijn god met
ketenen vastgeklonken
aan de wind

hij rukt aan het blad
van de boom, loopt
over de akkers, schudt
tranen erop leeg

verhalen van heiligen
blaast hij in mijn oor,
graaft voorouders op, wil
dat zij opstaan

(Uit: Hij, de langzaamste van allen, 2011, uitgeverij De Contrabas, Utrecht)

Achter het raam blaast de wind de regendruppels als een gordijn heen en weer. Herberghs kijkt naar buiten. “’s Morgens schrijf ik en ’s middags trekken we er op uit. Als het weer het toe laat.” Iedere middag maakt het echtpaar Herberghs een wandeling. Het liefst in het Limburgse Heuvelland. “Terwijl ik wandel, schieten me de woorden te binnen. Maar ook tijdens gesprekken met mensen kom ik woorden tegen die ik in mijn werk wil gebruiken. Sommige woorden die ik per se wil onthouden, schrijf ik op in een klein boekje. Nee, dat boekje ligt niet naast mijn bed. Als me ’s nachts iets te binnen schiet, is het weg tegen de tijd dat ik opsta. Dat is dan jammer.”

Hoewel Herberghs nooit bewust voor het grote publiek koos en zijn eigen koers voer in de wereld van proza en poëzie, kan hij genieten van de reacties van lezers. Zoals laatst, toen er een brief uit Zeeland in de brievenbus lag. “De man schreef over één van mijn bundels: ‘nondeju, wat vond ik dat mooi,’ citeert de dichter, “dat vind ik nou leuk om te horen.”

Zijn blik dwaalt steeds vaker naar buiten. Het wordt langzaamaan tijd voor de dagelijkse portie beweging en inspiratie. Terwijl zijn vrouw het bezoek uitlaat en aan de deur wacht, loopt Herberghs zelf mee naar buiten. De wind rukt aan de panden van zijn colbertjasje en de regen spettert zijn brillenglazen nat. Maar Herberghs heeft alleen maar oog voor de bomen rondom zijn woning. “Mooi hè, dat ontluikende groen.”

April
rond de toverstok van
het gras loopt
de springmuis, peilt met
zijn bek de korte klaarte
van wind, dwingt
knoppen los uit geblaarte

(Uit: Hij, de langzaamste van allen, 2011, uitgeverij De Contrabas, Utrecht)

Tekst: Sandra Israel
Foto’s: Ziggy Beckers



15 Comments

  1. u4fifa wrote:

    u4fifa

    Thank you for your helping hand.

  2. u4fifa wrote:

    u4fifa

    No one can do it better than you.

  3. cheapest nba 2k mt coins pc supplier

    This is really a nice place.

  4. albion silver wrote:

    albion silver

    Call it even.

  5. UPAlbion.com wrote:

    UPAlbion.com

    I respect your work.

  6. buy fifa coins

    No, I know.

  7. u4fifa wrote:

    u4fifa

    I mean it!

  8. UPAlbion.com wrote:

    UPAlbion.com

    it’s a excellent weblog and that i like it greatly!

  9. u4fifa.com wrote:

    u4fifa.com

    youre really talented.

  10. buy nba 2k17 mt

    I was thinking if after work we could grab a cup of coffee

  11. FIFA17 PS3 120k coins

    That’s not the point.

  12. no.1 albion gold seller

    Why don’t we give this a try?

  13. textile testing instruments suppliers

    What is with that guy?

  14. textile testing instruments manufacturer

    The youre really talented .

  15. albion online gold

    Leave me alone !